Veelgestelde vragen

Toon alles / Verberg alles

Wat zijn de taken van de raad?

De raad is het hoogste orgaan van de gemeente en neemt alle belangrijke beslissingen over de ontwikkelingen die de gemeente doormaakt en daarmee ook over de toekomst van de stad. De raad neemt besluiten over veel verschillende onderwerpen zoals het aanzien van de stad, de aanleg van woonwijken of nieuwe bedrijventerreinen. Maar ook over de totstandkoming van allerlei voorzieningen zoals bijvoorbeeld hulp aan sociaal zwakkeren, afvalverwerking, buurtwerk en sportvoorzieningen. 
Ook stelt de raad de begroting en de jaarrekening van het college vast en de hoogte van de tarieven en belastingen. De raad maakt verordeningen (dat zijn een soort gemeentelijke wetten) en benoemt de wethouders.

Keuzes maken
Tussen al die verschillende onderwerpen moet de gemeenteraad soms keuzes maken; geeft de gemeente geld uit aan nieuwe fietspaden of aan een werkgelegenheidsproject voor langdurig werklozen? Raadsbesluiten moeten, zo goed als dat gaat, in het belang zijn van de stad als geheel en van alle mensen die in Leiden wonen.
Zo hebben aanwezigen op een inspraakavond meestal een deelbelang voor ogen. Bijvoorbeeld een groep bewoners die zich verzet tegen een nieuwbouwproject bij hen in de buurt. Als die woningen in het belang zijn van een groot aantal woningzoekenden, is het aan de gemeenteraad om de individuele belangen af te wegen tegen het algemeen belang.

Drie hoofdtaken
Grofweg genomen heeft de gemeenteraad drie hoofdtaken:

  1. Volksvertegenwoordigend: Inwoners vertegenwoordigen
    De raad vertegenwoordigt de inwoners van de stad. Door het onderhouden van contact met de inwoners van Leiden komen raadsleden te weten wat er speelt en leeft in de stad. Zo kunnen zij de belangen van burgers afwegen bij het nemen van besluiten. Iedere partij in de raad doet dit vanuit zijn eigen politieke visie.

  2. Kaderstellend: Hoofdlijnen beleid bepalen
    De gemeenteraad bepaalt de hoofdlijnen van het gemeentelijk beleid. De raad buigt zich over allerlei onderwerpen die voor de stad en/of inwoners van belang zijn. Plannen kunnen alleen doorgaan als een meerderheid van de raad het ermee eens is. Ook stelt de raad de gemeentebegroting vast.

  3. Controlerend: Controleren dagelijks bestuur
    De raad controleert het dagelijks bestuur; ofwel het college van burgemeester en wethouders. De gemeenteraad controleert of het college van B&W het beleid goed uitvoert en hun dagelijkse bestuurstaken goed vervult.

Over welke instrumenten beschikt de raad?

Om de taken van volk vertegenwoordigen, kaders stellen en controleren goed uit te kunnen uitvoeren, beschikt de raad over een aantal instrumenten:

Initiatiefvoorstel
Ieder raadslid kan zelf een raadsvoorstel indienen en zo een opdracht aan het college van B&W geven of een besluit van de raad afdwingen. Bijvoorbeeld voor nieuw beleid of aanpassing van een verordening.  

Amendement
Een raadslid kan een voorstel indienen om de tekst van een raadsbesluit aan te passen. Zo’n wijzigingsvoorstel heet een amendement. Als een meerderheid van de raad het amendement steunt, wordt het oorspronkelijke raadsbesluit gewijzigd vastgesteld. 

Motie
Als een raadslid wil dat de raad ergens zijn mening over uitspreekt, kan een raadslid tijdens de raadsvergadering een motie indienen. Een motie is een korte schriftelijke verklaring met een oordeel, wens of verzoek. Als een meerderheid van de raad vóór de motie stemt, is deze ‘aanvaard’. 

Recht van interpellatie
Volgens het recht van interpellatie kan een raadslid in de raadsvergadering vragen stellen over onderwerpen die niet op de agenda staan. De raad beslist als geheel of de interpellatie wordt toegestaan. Een raadslid moet een verzoek tot interpellatie uiterlijk 48 uur voor aanvang van de vergadering bij de voorzitter indienen. 

Vragenrecht
De raad heeft het recht om mondeling of schriftelijk vragen te stellen aan het college. Een raadslid kan schriftelijke vragen indienen over alle onderwerpen die de raad aangaan. Het college moet de schriftelijke vragen binnen 6 weken schriftelijk beantwoorden (tenzij het reces is). Of binnen die tijd gemotiveerd aangeven waarom beantwoording langer gaat duren. De schriftelijke vragen die de raad de afgelopen tijd heeft ingediend, kunt u hier bekijken.

Recht van inlichtingen
Als een raadslid achtergrondinformatie over een onderwerp wil hebben, kan hij het college om inlichtingen over dat onderwerp verzoeken. Het college beantwoordt het verzoek om inlichtingen mondeling in de eerstvolgende raadsvergadering. 

Ambtelijke ondersteuning
De gemeenteraad heeft een eigen ondersteunende dienst; de griffie. Daarnaast kan de raad een beroep doen op ambtelijke ondersteuning vanuit de gemeentelijke organisatie.

Rekenkamerfunctie
De gemeenteraad heeft het recht om een rekenkamer in te stellen. Deze rekenkamer kan kijken of het beleid dat gevoerd wordt doeltreffend, doelmatig en rechtmatig is. Het is aan de raad om te bepalen of deze rekenkamer buiten de raad opgericht wordt of dat er raadsleden zitting in hebben. In Leiden is ervoor gekozen om een rekenkamercommissie op te zetten met leden buiten de raad.

Hoe besteden raadsleden hun tijd?

Raadsleden hebben veel te doen; stukken doornemen, vergaderen en contacten onderhouden. Gemeenteraadswerk is geen volledige baan, maar het is méér dan een hobby of vrijwilligerswerk. Gemiddeld besteedt een raadslid toch wel zo’n twintig uur per week aan het raadswerk. De meeste raadsleden vervullen het raadslidmaatschap naast hun dagelijks werk. Raadsleden ontvangen overigens een vergoeding voor hun werkzaamheden. 

Vergaderen
De Leidse gemeenteraad vergadert eens in de drie weken op donderdagavond. Daarnaast zijn er fractie- en commissievergaderingen, waarbij een groep raadsleden van verschillende partijen onderwerpen op een bepaald vakgebied bespreekt (bijvoorbeeld onderwijs of ruimtelijke ordening of financiën). In de praktijk betekent dat voor de raadsleden al snel twee avonden per week vergaderen.

Contacten onderhouden
Echter, de meeste tijd steekt een raadslid doorgaans in het onderhouden van contacten met ‘de stad’. Instellingen en bijeenkomsten in de stad bezoeken, brieven van inwoners of belangengroepen beantwoorden, het lokale nieuws bijhouden en vooral veel praten met mensen. Raadswerk houdt dus niet op bij de raadzaal. 

Wat is een raadscommissie?

Omdat het wel erg veel werk is als je als raadslid over alle onderwerpen mee moet denken, zijn er raadscommissies ingesteld. De Leidse gemeenteraad kent vijf raadscommissies die zich bezighouden met onderwerpen waarover de raad besluiten moet nemen. Elke raadscommissie is gespecialiseerd in een aantal onderwerpen en heeft een eigen takenpakket en samenstelling. De commissies zijn de volgende:

Advies
Voordat een voorstel in de gemeenteraad komt, wordt het vaak ‘voorbesproken’ in een raadscommissie. Een raadscommissie neemt geen besluiten, maar adviseert de gemeenteraad over te nemen besluiten. In de raadscommissies wordt gesproken over de voors en tegens van de voorstellen van het college van Burgemeester en Wethouders en over de uitvoering van het gemeentelijk beleid. Als een meerderheid van de raadscommissie vóór een voorstel is, adviseert de commissie de gemeenteraad met het voorstel in te stemmen. Als een meerderheid van de raadscommissie tegen een voorstel is, sturen zij het voorstel terug naar het college.

Leden raadscommissie
Van iedere fractie in de gemeenteraad hebben er één of meer raadsleden en/of duoraadsleden zitting in de raadscommissies. Het aantal raadsleden dat per fractie aan de commissievergadering mag deelnemen, is afhankelijk van de grootte van die fractie. In een commissie mogen maximaal drie raadsleden per fractie zitten. Kleine fracties hebben één raadslid in de commissie. Verder heeft elke raadscommissie een technisch voorzitter die de vergadering leidt. Daarin wordt hij of zij bijgestaan door de commissiegriffier (werkzaam op de griffie) die de rol van secretaris op zich neemt.

Overige commissies
Naast de raadscommissies zijn er ook nog de volgende commissies:

Wat is een fractie?

Een fractie bestaat uit raadsleden die tot een en dezelfde politieke partij behoren. In de Leidse gemeenteraad zitten 9 fracties, namelijk: D66, VVD, CDA, SP, PvdA, GroenLinks, Leefbaar Leiden, ChristenUnie en Partij voor de Dieren. Zo bestaat de fractie van de D66 uit 12 raadsleden en heeft deze fractie dus ook 12 zetels. De fractie van de VVD bestaat uit 5 raadsleden en bezet 5 zetels in de raadzaal enzovoort.

Hoe komt de besluitvorming tot stand?

Een besluit (van het bedenken van een plan tot de uitvoering ervan) doorloopt de volgende stappen:

  1. Plan uitwerken
    Een plan of voorstel (bijvoorbeeld om een nieuw zwembad aan te leggen) wordt geschreven door ambtenaren van de gemeente. Maar een voorstel kan ook worden geschreven door de fracties (= initiatiefvoorstel) of Leidse burgers zelf (= burgerinitiatief).

  2. Collegebesluit
    Het college vergadert elke dinsdag. De collegevergaderingen zijn niet openbaar. Maar er vindt elke dinsdagmiddag wel een persbriefing plaats, waar de pers wordt ingelicht over de besluiten die het college heeft genomen. Maar een besluit is dan nog niet definitief, want het moet dan ook (vaak, hoeft niet altijd) nog langs de raad.

  3. Raadsvoorstel
    Het plan wordt herschreven in een raadsvoorstel. Zo wordt de raad doorgaans gevraagd in te stemmen met een plan en geld ervoor beschikbaar te stellen.

  4. Raadscommissie
    Het voorstel wordt besproken in de raadscommissie van het betreffende onderwerp. In deze commissievergadering vertellen de fracties wat ze van het voorstel willen en zo is meteen duidelijk hoe alle partijen over het voorstel denken. Ook wordt duidelijk wat er nog moet gebeuren om ervoor te zorgen dat iedereen het eens is met het voorstel. Er wordt nu ook gekeken of er genoeg geld is voor het plan, of dat er andere problemen zijn waardoor het plan niet zou kunnen gaan. In deze vergadering kunnen inwoners langskomen om te vertellen wat zij van het voorstel vinden.

  5. Fractieoverleg
    De raadsleden komen na de commissievergadering samen in de fractievergadering. Op deze vergadering beslissen ze samen wat ze als partij van het voorstel vinden en of ze ervoor of ertegen zijn. Of dat ze vinden dat het voorstel nog moet worden aangepast. Verder wordt dan nagedacht hoe de partij de andere partijen gaat overtuigen van hun ideeën. Daarvoor zal de fractie een verhaal schrijven dat ze zullen presenteren om er voor te zorgen dat de andere fracties het met hun standpunt eens worden.

  6. Raadsvergadering
    Elke drie weken op dinsdagavond is er een raadsvergadering in de raadzaal op het stadhuis. Alleen de onderwerpen waar de partijen het niet over eens zijn geworden, worden besproken in de vergadering. Alle partijen krijgen dan het woord en zullen dan hun ideeën aan de andere raadsleden presenteren. Dan volgt er een debat waarin men (coalitie en oppositie) elkaar van zijn standpunt wil overtuigen. Vervolgens zal er gestemd worden. Als de meerderheid voor is, dan gaat het voorstel door. Is de meerderheid tegen, dan niet. De raadsvergadering is openbaar, dus mag iedereen die interesse heeft erbij zijn.

  7. Moties en amendementen
    Tijdens de raadsvergadering hebben de fracties ook de mogelijkheid om moties en amendementen in te dienen. Een motie vraagt om een uitspraak of actie van het college bijvoorbeeld om eerst iets nog verder te onderzoeken. Een amendement is een wijziging van het voorstel bijvoorbeeld om meer of minder geld beschikbaar te stellen.

  8. Uitvoering plan
    Nu het voorstel genomen is, is het aan de wethouders om dit plan uit te gaan voeren. Daarbij moet de wethouder rekening houden met alle belangrijke punten die in het voorstel van de raad zijn besproken. Zoals hoeveel geld mag het kosten, wanneer moet het af zijn, waar gaat het plan plaatsvinden.

Waar en wanneer kan ik de vergaderingen van de raad en raadscommissies bijwonen?

De raad en raadscommissies vergaderen om de drie weken op donderdagavond. In een cycllus van drie weken vinden de volgende vergaderingen plaats:

  • week 1: raadscommissies Leefbaarheid & Bereikbaarheid en Werk & middelen
  • week 2: raadscommissies Onderwijs & Samenleving en Stedelijke Ontwikkeling
  • week 3: raad

In het vergaderschema is te zien op welke data de raad vergadert. De vergaderingen zijn openbaar. Alle vergaderingen beginnen om 20.00 uur, tenzij anders vermeld. 

Locatie raadsvergaderingen
De raadsvergaderingen vinden plaats in de raadzaal van het Stadhuis. De vergaderingen zijn te volgen vanaf de publieke tribune in de raadzaal van het stadhuis. In de raadzaal is een ringleiding voor slechthorenden aanwezig.

Kunt u de raadsvergadering niet bijwonen? De raadsvergadering is ook live te volgen in beeld en geluid.

Locatie commissievergaderingen
De raadscommissies vergaderen afwisselend in de raadzaal of in de commissiekamer van het stadhuis.

Hoe verloopt een raadsvergadering?

Tijdens de raadsvergadering worden raadsvoorstellen besproken. Dit zijn voorstellen van het college aan de raad. Zo kan de raad worden gevraagd in te stemmen met een plan en geld ervoor beschikbaar te stellen.

Bespreekpunten en hamerstukken
Alleen de onderwerpen waar de fracties het in de raadscommissie niet over eens zijn geworden, worden uitgebreid besproken in de raadsvergadering. Dat worden dan ook de bespreekpunten genoemd. De voorstellen waarover de raadscommissie wel al overeenstemming heeft bereikt worden in de raadsvergadering behandeld als hamerstukken. Hamerstukken worden door de voorzitter afgehamerd zonder dat er verder over gedebatteerd wordt.
Bij de bespreekpunten krijgen alle fracties spreektijd en zullen dan hun ideeën aan de andere raadsleden presenteren. Dan volgt er een debat waarin men (coalitie en oppositie) elkaar van zijn standpunt wil overtuigen. Ook de collegeleden worden uitgenodigd om tijdens de vergadering informatie te geven of verantwoording af te leggen over gemaakte keuzes. Vervolgens zal er gestemd worden. Als de meerderheid van de raad vóór is, dan gaat het voorstel door. Is de meerderheid tegen, dan niet. De burgemeester heeft de rol van voorzitter, maar is zelf geen raadslid. Zijn stem telt daarom niet mee bij de besluitvorming.

Moties en amendementen

Tijdens de raadsvergadering hebben de fracties ook de mogelijkheid om moties en amendementen in te dienen. Een motie vraagt om een uitspraak of actie van het college bijvoorbeeld om eerst iets nog verder te onderzoeken. Een amendement is een wijziging van het voorstel bijvoorbeeld om meer of minder geld beschikbaar te stellen.

Plaats in de raadzaal
De 39 raadsleden, de voorzitter van de raad (ofwel de burgemeester), de plaatsvervangend voorzitter en de griffier zitten tijdens de raadsvergaderingen op een vaste plaats in de raadzaal. Via de pagina Zetelverdeling kunt u zien wie waar zit. 

Regels
Een raadsvergadering verloopt volgens bepaalde regels. Deze staan in het reglement van orde voor de gemeenteraad.

 

Wat is de griffie?

De gemeenteraad heeft een eigen ondersteunende dienst: de griffie. Een belangrijke taak van de griffie is de gemeenteraad (de raad, de raadscommissies en de raadsleden) in brede zin te ondersteunen. De griffie adviseert de 39 raadsleden van de gemeente Leiden bij hun kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende taak. Zo zorgen griffiemedewerkers, onder leiding van de griffier, ervoor dat vergaderingen van raadscommissies en raad in goede banen worden geleid. Zij verzorgen de stukkenstroom van en naar raad en commissies en stellen de vergaderagenda's samen. Verder bereidt de griffie hoorzittingen en werkbezoeken van de raad voor en verzorgt zij de voorlichting vanuit de raad.

De contactgegevens van de griffie zijn te vinden op de pagina contact.

Wat is het presidium?

Het presidium heeft de volgende taken:

  • opstellen van de agenda’s voor de raad en de commissies;
  • bepalen welke commissie op welke datum stukken behandelt;
  • opstellen van het vergaderschema;
  • plannen van werkbezoeken van de commissies en de raad;
  • plannen van extra vergaderingen;
  • kwaliteit beoordelen van aangeleverde stukken.

Het presidium bestaat uit de voorzitter van de raad (de burgemeester), de griffier en de voorzitters van de vier raadscommissies.

Heeft de gemeenteraad een gedragscode?

De gedragscode gaat over de integriteit van raadsleden. Het handelen van een bestuurder is altijd gericht op het belang van de gemeente, op de organisatie en op de burger. Als vertegenwoordiger van het publieke belang hebben de raadsleden een voorbeeldfunctie. Bestuurlijke integriteit houdt in dat raadsleden de verantwoordelijkheden op zich nemen die hun bestuursfunctie meebrengt. Ook zullen zij hierover verantwoording afleggen tegenover de gemeenteraad, tegenover hun collega’s en tegenover de bewoners van de gemeente Leiden. Het gedrag van raadsleden wordt aan de volgende criteria getoetst:

  • Dienstbaarheid
  • Functionaliteit
  • Onafhankelijkheid
  • Openheid
  • Betrouwbaarheid
  • Zorgvuldigheid

Lees de volledige gedragscode

Wat zijn duoleden?

Voor de fracties die vertegenwoordigd zijn in de raad is er veel werk te verzetten, zoals het bijwonen en voorbereiden van de raadsvergaderingen en de commissievergaderingen. Daarnaast ligt er natuurlijk ook het nodige administratieve werk. Om deze taken voor de raadsleden enigszins te verlichten, kunnen er duoleden worden aangesteld.

Duoleden zijn geen lid van de raad. Het duolid is lid van een politieke partij en ondersteunt de raadsleden van die partij bij hun werkzaamheden. Het duolid dient, net als een raadslid, de eed of belofte af te leggen.

Duoleden:

  • Zijn geen lid van de raad; wel aan een maximum gebonden;
  • Moeten op de kieslijst voorkomen;
  • Mogen raadsleden vervangen bij informatieve raadsvergaderingen en commissievergaderingen;
  • Hebben stemrecht bij de commissies, maar niet in de raad; 
  • Mogen meestal aanwezig zijn bij besloten vergaderingen van de raad en commmissies.

De rechten en plichten van duo-raadsleden en fractiemedewerkers zijn in Leiden geregeld in de verordening ambtelijke bijstand en fractieondersteuning.

Welke raadsleden hadden we in vorige raadsperiodes?

Welke personen hebben in de vorige raadsperiodes op het Leidse pluche gezeten? Een overzicht van alle raadsleden van 1851 tot nu is te vinden op de website van Jan van Hout.

Hoe word ik raadslid?

Iedereen die in Leiden woont, 18 jaar of ouder is en lid is van een politieke partij kan raadslid worden. Heeft u interesse in de lokale politiek, wilt u actief worden binnen een partij of raadslid worden? Neem dan contact op met de griffie